Zaman zaman hepimiz kendimizi içinden çıkmakta zorlandığımız, kendimiz veya hayat hakkında şüpheler duyduğumuz durumlar içinde bulabilmekteyiz.
Özellikle de bu tip durumlarda eskiden aldığımız bir tat, dinlediğimiz bir müzik veya aşina olduğumuz bir koku ve beraberinde gelen anılar zihnimizde yeniden canlanabilmekte.
Bu anılar; bizi içinde bulunduğumuz kötü durumdan uzaklaştırarak o zamanki rahatlığımızı, heyecanımızıve mutluluğumuzu tekrardan deneyimlememizi sağlar.
Tekrar canlanan hatıralar, içimizi ısıtır; zamanla kime dönüştüğümüzü daha iyi anlamamıza ve zihnimizdeki pek çok soru işaretini gidermemize yardımcı olur.
Nostalji…
Nostalji, geçmişe duyduğumuz özlemin bir sonucu olarak, eskiden yaşadığımız anıları yeniden deneyimlememizi sağlayan derin bir duygudur.
Nostalji, özellikle geçmişe derin bir özlem duyduğumuz ya da kendimizi çıkmazda hissettiğimiz zamanlarda ortaya çıkar. Eski bir tat, koku, müzik ya da geçmişi çağrıştıran herhangi bir unsurun yeniden deneyimlenmesi bu duyguyu tetikler.
Peki Neden Geçmişe Yönelik Bir Özlem Duyarız?
Nostalji hissi, insanları çoğunlukla çocukluk, ergenlik ya da genç yetişkinlik dönemlerinden anılara götürür. Bu dönemlerde daha az sorumluluğumuzun olması, kaygılarımızın görece hafifliği ya da her şeyi yeni yeni deneyimleyen ham bir halde olmamız; o anıları çok daha güçlü kılar. Bu yüzden, zorlandığımızda ya da sadece sığınacak bir yer aradığımızda, en çok bu anılara dönme ihtiyacı hissederiz.
Ayrıca, içinde bulunduğumuz zorlu yaşam döngüleri, üzerimizdeki baskılar ya da yaşadığımız çeşitli başarısızlıklar da bizde mevcut ortamdan uzaklaşma ihtiyacı yaratabilir. Bu ihtiyacı karşılamanın en kolay yolu ise, kaçınmak istediğimiz durumların henüz var olmadığı bir yere — geçmişe — küçük bir yolculuk yapmaktır.
Bu nedenle nostalji, yalnızca karmaşık bir duygu değildir, aynı zamanda zaman zaman bir savunma mekanizması olarak da işleyebilir. Zihnimiz, içinde bulunduğu zorlayıcı durumlardan uzaklaşmak için geçmişe yönelerek duygusal bir denge kurma çabasına girebilir.
Nostalji hissi,
– Kötü bir ruh hali içindeyken, eski güzel anıları yeniden canlandırarak içimizi ferahlatabilir.
– Motivasyonumuzu kaybettiğimiz anlarda, bizi seven ve destekleyen kişileri hatırlatarak yeniden güç bulmamıza yardımcı olabilir.
– Ya da bazen sadece kendimize, yaşantımıza ya da geleceğe dair sorularla baş başa kaldığımızda; geçmiş deneyimlerimizi hatırlatarak bu sorulara cevaplar bulmamıza yardımcı olabilir.
Olumlu Etkileri üzerine…
Nostalji hissi, yalnızca kötü bir ruh halinin önüne geçmekle kalmaz; kişinin kendisiyle geçmişi arasında bir köprü kurabilmesine de olanak tanır. Unutmamak gerekir ki, dün kim olduğumuzu hatırlamak, bugün yürüdüğümüz yolu anlamlandırmamıza yardımcı olabilir.
Başlıca olumlu etkileri arasında:
– Daha enerjik ve motive bir ruh haline sahip olunması,
– Sosyal katılımın artması,
– Öz saygının yükselmesi,
– Yalnızlık hissinin azalması
gibi sonuçlar gözlemlenebilir.
Ancak, bu duygunun aşırıya kaçması tehlikeli olabilir.
Nostalji hissi zaman zaman karmaşık duygular yaşatsa da, çoğunlukla kişide olumlu bir etki bırakır. Neticede yetişkin dünyasının yoğunluğundan biraz olsa da kaçma fırsatı sunması, birçok insan için rahatlatıcı bir deneyimdir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, geçmişin olduğundan fazla romantize edilmesidir. Bazen içinde bulunduğumuz durumdan öyle çok yakınıyoruz ki, geçmişin aslında olduğundan çok daha parlak ve masmavi olduğunu, şimdinin ise yüzüne bakılır hiçbir yanı olmayan safi külfetten ibaret olduğunu zannedebiliyoruz.
Gerçekçi olmak gerekirse, hatıralarımızda canlı tuttuğumuz o anları bugün yeniden yaşasak, muhtemelen aynı tadı alamayacağız. Ama unutmamalıyız ki, bugünün de bir gün geçmiş olacağını ve şu anın tadının yalnızca şimdi çıkabileceğini.
Aşırıya kaçıldığı takdirde:
– Depresif ruh hali,
– Gerçeklik algısında bozulma,
– Anlam ve motivasyon kaybı
gibi olumsuz etkilerle karşılaşabiliriz.
Benim şahsi fikrim; geçmişi yaşanmışlıklarıyla kabul etmek, onları kendi içlerinde sıralamaya çalışmak yerine her birinden kendince bir tat almaya çalışmak ve yalnızca yaşanmış oldukları için şükran duymak, hayat kalitemiz üzerinde çok daha olumlu bir etki bırakabilir.
Okuduğunuz için teşekkür ederim 😊
– Mert Karadayı
psikoza kolektif 